Przejdź do treści
Struktura biznesplanu – co powinien zawierać każdy rozdział?
Nie ma jednej ustalonej struktury biznesplanu, którą każdy musi stosować”.
Nie ma jednej ustalonej struktury biznesplanu, którą każdy musi stosować”.
Chcesz posłuchać artykułu ?
Z tego artykułu dowiesz się:
1. Czym jest biznesplan i jakie elementy powinien zawierać?
2. O czym pamiętać podczas tworzenia biznesplanu?
3. Jak wygląda przykładowa struktura biznesplanu?
Biznesplan to dokument, który pomaga uporządkować i przeanalizować pomysł na własną firmę. Stanowi strategiczne narzędzie do planowania rozwoju biznesu, dlatego warto wiedzieć, które elementy struktury biznesplanu wymagają szczególnej uwagi, aby dokument był kompletny i przekonujący. W artykule omówiłem najważniejsze części biznesplanu oraz ich rolę w budowaniu wiarygodności i atrakcyjności przedsięwzięcia.
Co powinien zawierać biznesplan?
Na pewno wiesz, że biznesplan to uporządkowany sposób prezentacji informacji dotyczących konkretnego pomysłu na biznes. Można więc powiedzieć, że jest to szczegółowy projekt poświęcony przyszłemu przedsięwzięciu, czyli firmie, którą masz zamiar wprowadzić na rynek.
Ogólnie rzecz biorąc, nie ma jednej ustalonej struktury biznesplanu, którą każdy musi stosować. Są jednak pewne elementy, które powinny znaleźć się w każdym tego typu dokumencie, aby spełniał wszystkie najważniejsze cele.
Powinien uwzględniać przede wszystkim:
- streszczenie całego biznesplanu,
- charakterystykę przedsiębiorstwa,
- opis produktu lub usługi,
- analizę rynku i konkurencji,
- strategię marketingową i sprzedażową,
- plan operacyjny całego przedsięwzięcia,
- analizę finansową,
- wnioski i podsumowanie,
- wymagane załączniki.
W dalszej części wpisu dokładnie omówię, co warto zawrzeć w poszczególnych rozdziałach biznesplanu.
Biznesplan i jego struktura – na czym warto się skupić?
Osoby dopiero zaczynające przygodę z biznesem często nie mają pełnej świadomości, co tak naprawdę jest najważniejsze w biznesplanie. Często traktują go jako konieczną formalność, nie zdając sobie sprawy, że jest to przede wszystkim narzędzie strategiczne, które pomaga jasno określić cel i drogę rozwoju firmy.
Zaraz postaram się wyjaśnić, jakie zagadnienia są najistotniejsze i dlaczego. Najbardziej szczegółowo w biznesplanie powinny być opisane następujące elementy:
- charakterystyka przedsiębiorstwa,
- opis produktu lub usługi,
- analiza rynku i konkurencji,
- plan finansowy,
- plan marketingowy i operacyjny.
| Element biznesplanu | Opis i uzasadnienie szczegółowego opracowania |
|---|---|
|
Charakterystyka przedsiębiorstwa |
Fundament biznesplanu przedstawiający firmę jako całość: strukturę, misję, cele, formę prawną, lokalizację. Szczegółowy opis buduje wiarygodność, pokazuje wartości i możliwości organizacyjne, co jest kluczowe dla inwestorów i partnerów. |
|
Opis asortymentu |
Sedno działalności – dokładny opis pozwala pokazać ofertę, korzyści dla klientów oraz przewagi konkurencyjne i innowacje. To klucz do oceny atrakcyjności rynkowej i unikalności propozycji. |
|
Analiza rynku i konkurencji |
Pozwala zrozumieć wielkość i dynamikę rynku, potrzeby klientów oraz siłę konkurencji. Szczegółowa analiza umożliwia realistyczną ocenę szans i zagrożeń oraz dostosowanie strategii, budując zaufanie inwestorów. |
|
Plan finansowy |
Kluczowy element pokazujący opłacalność i sposób finansowania przedsięwzięcia. Szczegółowe prognozy przychodów, kosztów i źródeł finansowania pomagają ocenić ryzyko i przekonać inwestorów lub banki do wsparcia. |
|
Plan marketingowy i operacyjny |
Plan marketingowy określa sposoby dotarcia do klientów i budowy przewagi na rynku, a plan operacyjny opisuje codzienne funkcjonowanie firmy (organizacja, procesy, zasoby). Szczegółowość tych planów gwarantuje przygotowanie do realizacji celów i radzenia sobie z wyzwaniami. |
Jak widzisz, najwięcej uwagi warto poświęcić opisowi produktu/usługi, analizie rynku, planowi finansowemu i marketingowemu oraz charakterystyce firmy, ponieważ te elementy decydują o realności i atrakcyjności przedsięwzięcia. Pozostałe części biznesplanu również powinny być rzetelne i spójne, ale to właśnie te obszary wymagają najbardziej szczegółowego i precyzyjnego opisu.
Szczegółowa budowa biznesplanu
Każdy rozdział powinien zawierać konkretne elementy, które razem stworzą spójny dokument umożliwiający ocenę przedsięwzięcia pod kątem jego opłacalności i realności realizacji.
Poniżej przedstawiam typową strukturę biznesplanu wraz z opisem tego, co powinien zawierać każdy rozdział.
Pierwszą część biznesplanu stanowi spis treści, którego zadaniem jest ułatwienie poruszania się po całym dokumencie. Dzięki temu odbiorcy biznesplanu będą mogli też szybciej znaleźć interesujące ich zagadnienia, np. podczas późniejszego przeglądania czy w trakcie negocjacji.
Charakterystyka firmy
Charakterystyka przedsiębiorstwa dotyczy opisu firmy, czyli jej formy prawnej, struktury organizacyjnej, doświadczenia zespołu, misji i celów, a także posiadanych zasobów. Zawarcie jej w biznesplanie pokazuje kompetencje i wiarygodność przedsiębiorcy.
Jeśli zależy Ci na tym, aby napisać biznesplan, który będzie miał szansę powodzenia, to musisz skupić się następujących elementach:
- nazwa firmy i forma prawna – podaj oficjalną nazwę firmy oraz jej formę organizacyjno-prawną (np. jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka z o.o.),
- dane adresowe i kontaktowe – wpisz siedzibę firmy, adres, telefon, e-mail oraz inne istotne dane kontaktowe,
- data rozpoczęcia działalności – określ planowaną lub faktyczną datę rozpoczęcia działalności,
- opis właścicieli i kadry zarządzającej – przedstaw właścicieli firmy wraz z krótkim życiorysem biznesowym, doświadczeniem i udziałami kapitałowymi. Warto podkreślić kompetencje i umiejętności zespołu zarządzającego (chyba żę nie ma się czym chwalić),
- misja, wizja i cele przedsiębiorstwa – opisz, jakie są podstawowe wartości firmy, do czego dąży oraz jakie cele strategiczne i operacyjne planuje realizować,
- zakres i przedmiot działalności – dokładnie określ, czym firma się zajmuje (lub będzie zajmować), czyli jakie produkty lub usługi oferuje, na jakim rynku działa, jakie segmenty obsługuje,
- struktura organizacyjna – zaprezentuj schemat organizacyjny firmy, opisując role i odpowiedzialności w zespole. To wszystko pokazuje przygotowanie do efektywnego zarządzania,
- historia i dotychczasowe osiągnięcia – jeśli firma już działa, przedstaw jej krótką historię, ważne sukcesy, nagrody, certyfikaty czy wyróżnienia (czyli wszystko, co buduje jej wiarygodność),
- posiadane zasoby – wymień zasoby materialne (np. maszyny, nieruchomości), niematerialne (np. patenty, licencje) oraz zasoby ludzkie, które wspierają działalność,
- przewaga konkurencyjna i innowacyjność – podkreśl unikalne cechy firmy, innowacje, technologie lub rozwiązania, które dają przewagę na rynku i wpływają na rentowność przedsięwzięcia. Tutaj wystarczy o nich jedynie wspomnieć, ponieważ szczegółowo zostaną opisane w dalszej części poświęconej stricte analizie otoczenia.
Generalnie charakterystyka przedsiębiorstwa w biznesplanie powinna być kompleksowa, rzeczowa i przekonująca. Chodzi o to, aby przedstawiała Twoją firmę jako stabilne i dobrze zarządzane przedsięwzięcie z jasno określonymi celami i przewagami konkurencyjnymi.
Asortyment, czyli co znajduje się w Twojej ofercie
Opis produktu lub usługi to kluczowa część, w której należy dokładnie przedstawić cechy wyróżniające Twoje produkty. Jeśli dysponujesz jakimiś dodatkowymi dokumentami, np. wynikami badań, testów czy planami modernizacji, wtedy również warto je tutaj dołączyć. Na końcu znajdują się załączniki, wiec to odpowiednie miejsce na tego typu dokumentacje.
Aby stworzyć dobry opis asortymentu, zawrzyj w nim przede wszystkim:
- charakterystykę produktu/usługi – wyjaśnij, czym dokładnie jest oferowany produkt lub usługa, jakie ma cechy, jak działa i jakie korzyści przynosi klientom. Podkreśl, jaki problem rozwiązuje lub jakie potrzeby zaspokaja,
- przewagę konkurencyjną – wskaż, czym asortyment wyróżnia się na tle konkurencji. Opisz unikalne cechy, innowacje, lepszą jakość, niższą cenę lub inne atuty, które sprawiają, że oferta jest atrakcyjna,
- technologię i proces produkcji – jeśli to istotne, opisz technologię wytwarzania produktu lub sposób świadczenia usługi, a także ewentualne prawa autorskie, patenty czy licencje, które posiadasz,
- cykl życia produktu – przedstaw etap, na którym znajduje się produkt (np. prototyp, wprowadzenie na rynek, wzrost sprzedaży) oraz plany dotyczące jego rozwoju lub unowocześniania,
- cenę i politykę cenową – określ, jaka jest cena produktu/usługi, jak została ustalona oraz jak wypada w porównaniu do konkurencji,
- dystrybucję i sprzedaż – opisz, gdzie i jak Twoja usługa (lub produkt) będzie oferowana klientom, jakie kanały sprzedaży i dystrybucji zostaną wykorzystane,
- grupę docelową – krótko zaznacz, do kogo skierowana jest oferta, jakie są potrzeby i oczekiwania tych klientów, co pozwoli lepiej dopasować produkt do rynku.
Dodam jeszcze, że taki opis powinien być jasny, konkretny i przekonujący. Jednocześnie lepiej unikać w nim nadmiernych detali technicznych, ważne jest jednak, aby pokazać potencjał i unikalność asortymentu. Dzięki temu biznesplan będzie atrakcyjny dla potencjalnych kapitałodawców i pomoże lepiej zrozumieć wartość proponowanego przedsięwzięcia.
Analiza otoczenia, czyli rynek i konkurencja
Biznesplan powinien zawierać szczegółową analizę rynku docelowego, jego wielkości, trendów, segmentacji klientów oraz konkurencji. Warto zawrzeć również uproszczoną analizę SWOT firmy(jej mocnych i słabych stron), a benchmarking konkurencji pozwoli ocenić szanse i zagrożenia związane z otoczeniem zewnętrznym firmy.
Analizę otoczenia można podzielić na dwie części, czyli osobno opisać rynek i osobno konkurencję. Nie jest to jednak koniecznością, więc wybór należy do Ciebie. Skup się jednak na tym, aby zawrzeć w niej te elementy:
- wielkość i dynamika rynku – oszacuj, ilu potencjalnych klientów może potrzebować Twojego produktu czy usługi. Czy rynek rośnie, jest stabilny, czy ulega zmianom strukturalnym,
- segmentacja i grupa docelowa – precyzyjnie określ, kim są Twoi klienci, jakie mają potrzeby, preferencje, nawyki zakupowe, a także gdzie się znajdują pod względem geograficznym i demograficznym,
- trendy rynkowe – zidentyfikuj aktualne i przewidywane zmiany w branży, m.in. nowe technologie, zmiany w zachowaniach konsumentów czy regulacje prawne, które mogą wpłynąć na rynek,
- prognozy rynkowe – przedstaw przewidywania dotyczące wzrostu rynku, potencjalnych przychodów i rentowności na podstawie dostępnych danych i trendów.
Jeśli chodzi o konkurencję, tutaj można przeanalizować i opisać o wiele więcej. Przede wszystkim zwróć uwagę na te kwestie:
- identyfikacja konkurentów – wymień bezpośrednich konkurentów (o podobnej ofercie i grupie docelowej) oraz pośrednich (o podobnej ofercie, ale skierowanej do innych klientów),
- charakterystyka konkurentów – opisz ich liczbę, wielkość, pozycję na rynku, udział w rynku, tempo wzrostu oraz stabilność ich struktury,
- porównanie ofert – zestaw cechy produktów/usług konkurentów z Twoją ofertą. Uwzględnij ich jakość, innowacyjność, cenę, serwis posprzedażowy, gwarancje oraz inne istotne elementy,
- analiza SWOT konkurentów – zidentyfikuj mocne i słabe strony konkurentów, a także szanse i zagrożenia, które mogą wpływać na Twoją pozycję na rynku,
- wykorzystane strategie – przeanalizuj ich działania marketingowe, strategie sprzedaży, obecność w mediach społecznościowych oraz metody pozyskiwania klientów,
- stopa rywalizacji i koncentracja rynku – oceń, jak silni są Twoi rywale oraz jak skoncentrowany jest rynek (czy dominuje kilka dużych firm, czy jest rozdrobniony),
- zmiany w strukturze – obserwuj, czy rynek przyciąga nowych graczy lub czy konkurenci się wycofują, co może wpływać na atrakcyjność sektora.
Możliwe, że zastanawiasz się, po co właściwie to wszystko opisywać? Jestem przygotowany na takie pytanie, dlatego poniżej zamieszczam odpowiedź.
Szczegółowa analiza rynku i konkurencji w biznesplanie pozwala:
- zrozumieć otoczenie biznesowe i realne szanse rozwoju działalności gospodarczej,
- zidentyfikować nisze i luki rynkowe do wykorzystania,
- dostosować strategię marketingową i produktową do potrzeb klientów,
- przewidzieć zagrożenia ze strony konkurencji i przygotować odpowiednie działania,
- przekonać inwestorów, że rynek został gruntownie zbadany i przedsięwzięcie ma solidne podstawy.
Dzięki temu biznesplan staje się narzędziem efektywnego planowania i pozyskiwania wsparcia finansowego.
Produkt powiązany z artykułem
Plan finansowy w biznesplanie
Jest to bardzo ważny element, który powinien zawierać szczegółowe prognozy przychodów, kosztów, punkt rentowności, zapotrzebowanie na kapitał oraz harmonogram finansowy. To podstawa oceny opłacalności i stabilności finansowej przedsięwzięcia przez inwestorów i banki.
Elementy, które musi obejmować analiza finansowa zawarta w biznesplanie:
- sprawozdanie finansowe – bilans to zestawienie aktywów i pasywów firmy, pokazujące majątek oraz źródła jego finansowania. Rachunek zysków i strat to prognoza przychodów, kosztów i wyniku finansowego (zysku lub straty) w określonym czasie,
- rachunek przepływów pieniężnych (cash flow) – pokazuje wpływy i wydatki gotówkowe, co pozwala ocenić płynność finansową i zdolność do regulowania bieżących zobowiązań w zarządzaniu firmą,
- analiza progu rentowności – określa moment, w którym przychody pokryją koszty stałe i zmienne, czyli firma zacznie przynosić zysk,
- źródła finansowania – opis, skąd pochodzi kapitał na rozpoczęcie i prowadzenie działalności (własne środki, kredyty, pozyskani inwestorzy),
- analiza wskaźników finansowych – np. stopa zwrotu z zainwestowanego kapitału, wskaźniki zadłużenia, wypłacalności i płynności finansowej,
- prognozy finansowe na kilka lat – zwykle na 3-5 lat, z podziałem na okresy miesięczne lub kwartalne w pierwszych latach oraz roczne w dalszej perspektywie,
- harmonogram spłaty kredytu – jeśli działalność będzie finansowana z kredytu, należy szczegółowo przedstawić plan jego spłaty,
- komentarze i uzasadnienia – dołączone do danych liczbowych wyjaśnienia przyjętych założeń, sposobów kalkulacji i sposobów osiągnięcia zakładanych wyników.
Chyba nie muszę Cię przekonywać, że analiza finansowa to podstawa. Powinna więc zawierać kompletne i rzetelne dane finansowe wraz z ich uzasadnieniem, aby skutecznie wspierać decyzje biznesowe i proces pozyskiwania kapitału, np. poprzez dotacje.
Plan operacyjny i marketing
W tej części biznesplanu powstaje (a przynajmniej powinien) szczegółowy opis sposobów dotarcia do klientów. Poza tym opisujemy też kanały sprzedaży, promocji oraz istotne informacje na temat organizacji pracy firmy, procesów produkcyjnych i zarządzania zasobami.
Plan operacyjny powinien obejmować:
- cel operacyjny – określ główne cele operacyjne, które planujesz osiągnąć. Cele powinny być konkretne, mierzalne i realistyczne,
- zakres działania – opisz, jakie obszary działalności obejmuje plan operacyjny, np. produkcję, świadczenie usług, logistykę,
- procesy operacyjne – szczegółowo przedstaw, jak będzie przebiegać produkcja lub świadczenie usług, jakie są kluczowe etapy i standardy jakości,
- plan ilościowy produkcji lub usług – określ szacunkową wielkość produkcji lub liczbę świadczonych usług w określonym czasie (miesiąc, rok), uwzględniając sezonowość i zmienność popytu,
- zasoby – wymień zasoby niezbędne do realizacji planu, w tym ludzi (kompetencje, liczba pracowników, rekrutacja, szkolenia), technologie, infrastrukturę, materiały i finanse,
- harmonogram działań – przedstaw plan czasowy realizacji poszczególnych zadań, z uwzględnieniem terminów i kamieni milowych,
- zarządzanie łańcuchem dostaw – opisz sposób pozyskiwania surowców, materiałów oraz współpracę z dostawcami,
- organizacja i zarządzanie – przedstaw strukturę organizacyjną, role i odpowiedzialności w firmie, sposób nadzoru i kontroli procesów operacyjnych.
Jeśli chodzi o marketing, warto skupić się przede wszystkim na tych elementach:
- opis rynku i grupy docelowej – zdefiniuj klientów, do których kierujesz ofertę, ich potrzeby, zwyczaje zakupowe oraz segmentację rynku,
- asortyment – podkreśl cechy i korzyści oferowanego produktu/usługi, które odpowiadają na potrzeby rynku,
- strategia cenowa – określ politykę cenową, uzasadnij poziom cen w odniesieniu do konkurencji i wartości dla klienta,
- kanały dystrybucji – opisz, w jaki sposób asortyment będzie trafiać do klientów (np. sprzedaż bezpośrednia, online, pośrednicy),
- strategia promocji i komunikacji – zaplanuj działania związane z marketingiem, np. reklamę, PR, marketing internetowy, social media, eventy czy programy lojalnościowe,
- budżet – określ środki przeznaczone na realizację działań promocyjnych,
- cele i mierniki efektywności – ustal konkretne cele (np. wzrost sprzedaży, zwiększenie rozpoznawalności marki) oraz sposób ich monitorowania.
Szczegółowo opracowany plan operacyjny i reklamowy pokazuje, że firma ma przemyślaną strategię działania i jest przygotowana do efektywnej realizacji celów biznesowych. Dzięki temu biznesplan zyskuje na wiarygodności w oczach inwestorów i partnerów.
Na koniec tego dokumentu dodajemy jeszcze wnioski i podsumowanie zawierające skrót wszystkich informacji zawartych w biznesplanie. Warto też dodać argumenty przemawiające za powodzeniem takiej działalności i wprowadzenia na rynek nowego produktu (jeśli pomysł na biznes to zakłada). Poza tym mile widziane są ewentualne rekomendacje i dalsze kroki dotyczące planowanej działalności gospodarczej.
Ostatnia cześć to załączniki, czyli wszelkie dokumenty uzupełniające, np. CV właścicieli, certyfikaty, szczegółowe dane finansowe, umowy, specyfikacje techniczne produktów czy usług, lub materiały reklamowe. Warto też dodać listy intencyjne, referencje i oświadczenia właścicieli lub kadry zarządzającej dotyczące rzetelności danych.
Jeśli spółka istniała już wcześniej, to warto dorzucić do tego raport z wyceny firmy lub z badania due diligence.
Potrzebujesz wyceny firmy? Przejrzyj naszą ofertę wyceny przedsiębiorstw i daj znać, czego potrzebujesz.
Podsumowanie
Szczegółowo opracowany biznesplan to podstawa sukcesu każdego przedsięwzięcia. Największą wagę należy poświęcić charakterystyce firmy, opisowi produktu czy usługi, analizie rynku i konkurencji oraz planom finansowym i marketingowym. Dzięki temu dokument może pomóc w pozyskaniu kapitałodawców i partnerów.
Główne wnioski:
1. Plan biznesu powinien zawierać szczegółowy opis firmy, oferty, rynku oraz konkurencji, aby pokazać realność i potencjał firmy.
2. Kluczowe są dokładne analizy dotyczące finansów oraz marketingu, które przekonują inwestorów o opłacalności firmy.
3. Kompleksowa i spójna struktura biznesplanu ułatwia ocenę projektu i zwiększa jego wiarygodność w oczach partnerów biznesowych.
FAQ
Co to jest biznesplan?
Jest to dokument, który szczegółowo opisuje plan powstania i rozwoju firmy, określając cele, działania oraz sposoby ich realizacji. Przedsiębiorcy służy jako kierunkowskaz, pomagając zweryfikować, czy pomysł na biznes ma szansę powodzenia, oraz jak zaplanować kolejne kroki. Biznesplan zawiera m.in. analizę rynku, konkurencji, analizę finansową, marketingowy i operacyjny, a także ocenę ryzyka i zasobów niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia. Jest niezbędny do podejmowania świadomych decyzji biznesowych i często wymagany przy pozyskiwaniu finansowania. Dowiedz się więcej tutaj: Jak przygotować biznesplan?
Przykładowy biznesplan – jak wygląda?
Podczas opracowywania tego dokumentu warto korzystać z uniwersalnej struktury biznesplanu, która zawiera wszystkie punkty przedstawione w powyższym artykule. Możesz też zapoznać się z przykładowymi biznesplanami, które opisałem w poprzednim wpisie: Biznesplan: przykłady dla różnych branż.
Jaka jest struktura biznesplanu?
Typowy biznesplan może składać się z następujących elementów:
- streszczenie Twojego przedsięwzięcia,
- charakterystyka firmy,
- charakterystyka produktów i usług,
- audyt rynku i konkurencji,
- strategia sprzedażowa i marketingowa,
- plan operacyjny (w tym plan zatrudnienia i plan techniczny),
- analiza finansowa,
- wnioski i podsumowanie,
- załączniki.
Wycena Firmy – Lista Promptów ChatGPT
Autor: Mateusz Laska
- Biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Warszawie z zakresu wyceny przedsiębiorstw
- Doradca Inwestycyjny nr 570 od 2016r.
- Makler Papierów Wartościowych nr 2931 od 2014r.
Specjalizuje się w wycenie przedsiębiorstw, modelowaniu finansowym, badaniu due diligence, analizie funduszy inwestycyjnych, emitentów akcji i obligacji, ze szczególnym naciskiem na sektor deweloperski/budowlany oraz branżę pożyczkową/windykacyjną. W dotychczasowej karierze zawodowej odpowiedzialny za badanie zdolności kredytowej emitentów, strukturyzowanie transakcji oraz kontakt z inwestorami instytucjonalnymi (TFI, OFE). Aktualnie właściciel Corporate Mind Sp. z o.o. – firmy konsultingowej, która świadczy usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Poprzednio dyrektor ds. Inwestycji w jednym z wiodących domów maklerskich na polskim rynku kapitałowym, gdzie nadzorował oraz koordynował transakcje kapitałowe o wartości ponad 600 mln w latach 2018 – 2023.
Poszukaj innych materiałów w tym temacie
Najnowsze artykuły dostępne w Akademii
Wycena Firmy – Lista Promptów ChatGPT
Chcesz szybko i skutecznie oszacować wartość swojej firmy? Skorzystaj z gotowych promptów do ChatGPT, które pozwolą Ci na wycenę metodą DCF, porównawczą i majątkową. Pobierz listę i zyskaj przewagę w analizie finansowej!